Tarlayı Kiraya Vermek 2026: İşlenmeyen Tarla Devletçe Kiralanır mı? Kira Sözleşmesi Rehberi

Miras kalan, başka şehirde yaşadığın için işleyemediğin ya da yatırım için aldığın bir tarla boş duruyorsa, onu kiraya vermek hem düzenli gelir sağlar hem de toprağın bakımlı kalmasını sağlar.

Ayrıca artık "tarlam boş dursun" demek de eskisi kadar kolay değil. Ağustos 2024'te yürürlüğe giren yönetmelikle, 2 yıl üst üste işlenmeyen özel mülkiyetteki tarım arazileri, sahibinin rızası aranmadan Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından sezonluk olarak kiraya verilebiliyor.

Bu yazıda bu uygulamanın nasıl işlediğini, tarlanı kendin kiraya verirken sözleşmeye neleri yazman gerektiğini ve kira gelirinin vergisini anlatıyoruz.

İşlenmeyen tarlaların devletçe kiralanması

Uygulama, 22 Ağustos 2024'te yürürlüğe giren İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik'e dayanıyor.

Nasıl işler?

1. Tespit: İl ve ilçe Arazi Tespit Komisyonları, kadastro kayıtları, uydu görüntüleri ve arazi kontrolleriyle 2 yıl üst üste ekilmeyen tarlaları belirler. İnceleme dönemi her yıl 1 Eylül'den 31 Ağustos'a kadar sürer.

2. Askı ve itiraz: Listeler muhtarlık panolarında, internette ve il müdürlüğünün sitesinde ilan edilir. Tarla sahibi, askı süresi içinde komisyona itiraz edebilir.

3. Kiralama: Kiralamak isteyenler başvurur. Önce o yerleşim yerinde oturanlara, sivil toplum kuruluşlarına ve meslek odalarına öncelik verilir. Birden fazla başvuru varsa en yüksek teklifi veren kazanır.

4. Kira bedeli: Komisyonun aynı yerleşim yerindeki en az 3 benzer kiradan belirlediği rayiç bedelin altında olamaz.

5. Ödeme: Kira bedeli tarla sahibine ödenir. Sahibine ulaşılamazsa para kamu bankasında 3 aylık vadeli mevduatta bekletilir.

Hangi yerler kapsam dışı?

• Hazine ve devlete ait araziler

• Meyve bahçeleri ve seralar

• Sınıfı, büyüklüğü ya da verimi nedeniyle tarım için ekonomik bulunmayan yerler

Tarla sahibi olarak ne yapabilirsin?

• Tarlanı kendin işle ya da kiraya ver: Ekili ya da kirada olan tarla listeye girmez.

• İtiraz et: Tarlan listede görünüyorsa ve aslında işleniyorsa, askı süresinde itiraz et.

• Sonraki sezon geri al: Bir sonraki sezon tarlayı kendin işlemek için başvurursan, kiralama devam etmez.

Tarla kira sözleşmesi

Tarlayı kendin kiraya veriyorsan, bu bir ürün (hasılat) kirası sözleşmesidir ve Borçlar Kanunu'na tabidir. Sözlü anlaşma da geçerlidir, ama sorun çıkmaması ve kiracının devlet desteklerinden yararlanabilmesi için yazılı sözleşme yap.

Sözleşmede olması gerekenler:

• Tarafların kimlik bilgileri

• Tarlanın il, ilçe, mahalle, ada, parsel ve yüzölçümü

• Kira süresi ve başlangıç tarihi (çoğu zaman bir ya da birkaç ekim sezonu)

• Kira bedeli, ödeme zamanı ve yıllık artış

• Hangi ürünün ekileceği ya da ekilemeyeceği

• Kuyu, sulama sistemi, ağaçlar gibi yerdeki varlıkların kullanımı ve bakımı

• Kiracının yapı yapıp yapamayacağı (izinsiz yapı cezası tarla sahibine de kesilebilir)

• Süre sonunda tarlanın hangi durumda teslim edileceği

Kira bedeli nasıl belirlenir? Tarla kirası genelde dönüm başına yıllık bir tutar olarak konuşulur. Bedeli yerin sulu ya da kuru olması, verimi, yola yakınlığı ve bölgedeki diğer kiralar belirler. Muhtardan ya da ziraat odasından bölgedeki güncel kiraları öğrenebilirsin.

Ürün kirası (ortakçılık): Bedel para yerine ürünün bir payı olarak da belirlenebilir. Bu durumda payın oranını ve kimin hangi masrafı karşılayacağını (tohum, gübre, sulama) sözleşmeye yaz.

Tarlayı uzun süreli olarak enerji şirketine kiralamayı düşünüyorsan Tarlaya GES Kurulur mu? yazımıza bak.

Kira gelirinde vergi ve destekler

• Vergi: Tarla kirası, gelir vergisi açısından gayrimenkul sermaye iradı sayılır. Konut kirasındaki yıllık istisna tarla kirası için uygulanmaz. Kiracı bir şirketse kiradan stopaj kesip vergi dairesine yatırabilir. Beyan yükümlülüğünü ve tutarları bir mali müşavire sor.

• Kiracının destekleri: Kiracı, tarlayı Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kaydettirerek tarımsal desteklerden yararlanabilir. Bunun için yazılı kira sözleşmesi istenir. Devletçe kiralanan işlenmeyen tarlalarda da kiracı desteklerden yararlanabiliyor.

• Tarla sahibi olarak: Tarlayı kiraya verdiğin dönemde o tarla için tarımsal desteği sen alamazsın; destek arazide üretim yapana ödenir.

Dikkat edilecekler

• Hisseli tarlayı kiraya vermek için diğer hissedarların onayını al. Onay yoksa anlaşmazlık çıkabilir; çözüm yolları için Ortaklığın Giderilmesi Davası yazımıza bak.

• Kiracının tarlaya konteyner, baraka ya da kalıcı yapı koymayacağını sözleşmeye yaz. İzinsiz yapı cezası tarla sahibine de kesilebilir.

• Kirayı banka yoluyla al; ödeme belgesi ileride hem vergi hem anlaşmazlık için işine yarar.

• Tarlayı satmayı düşünüyorsan kira süresini kısa tut ya da sözleşmeye "satış halinde sezon sonunda sona erer" maddesini ekle.

• Tarlan boş duruyorsa, her yıl il tarım müdürlüğünün işlenmeyen arazi listelerini kontrol et.

Sonuç

Artık boş duran tarla, kendi işlemesen bile kiraya verilebilir: 2 yıl üst üste işlenmeyen tarlaları Tarım ve Orman Bakanlığı senin rızan olmadan sezonluk kiralayabiliyor; kira bedeli sana ödeniyor. Kontrolü elinde tutmak istiyorsan tarlanı kendin işle ya da yazılı bir sözleşmeyle kendin kiraya ver.

Tarlanı kiralamak yerine satmayı düşünüyorsan ilanını Alihanlaarsa'da verebilirsin