Tarlaya GES Kurulur mu? 2026 Yeni Yönetmelik ve Tarlayı Güneş Enerjisine Kiralamak

Arsa ve tarla ilanlarında son yıllarda sıkça "GES'e 400 metre" ya da "GES'e uygun tarla" gibi ifadeler görüyoruz. GES, güneş enerjisi santrali demek: araziye kurulan güneş panelleriyle elektrik üretilip şebekeye satılıyor.

Tarla sahipleri için iki soru öne çıkıyor: "Tarlama GES kurabilir miyim?" ve "Tarlamı GES şirketine kiralayıp düzenli gelir elde edebilir miyim?"

Cevap 2026'da değişti. 4 Nisan 2026'da yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik, tarım arazisine GES kurulmasını ciddi şekilde sınırladı. Bu yazıda hangi tarlaya GES kurulabildiğini, izin sürecini ve tarlayı GES'e kiralarken nelere dikkat etmen gerektiğini anlatıyoruz.

Hangi tarlaya GES kurulabilir?

Yeni yönetmeliğe göre bağımsız, elektrik satmak için kurulan GES sadece kuru marjinal tarım arazisine kurulabiliyor. Kuru marjinal arazi, sulanmayan ve tarımda verimi düşük olan arazi demek. Diğer arazi sınıflarında GES ancak çatıya ya da tarlayı sulamak için kurulabiliyor.

Sulama amacıyla kurulan GES için de koşullar sıkı: modern basınçlı sulama sistemi kullanmak, DSİ izinli bir kuyu ya da su kaynağına sahip olmak ve tarımsal üretimi sürdürmeyi taahhüt etmek gerekiyor. 6 ay ya da daha uzun süre üretim yapılmadığı tespit edilirse izin iptal ediliyor.

Tarlanın sınıfını nasıl öğrenirsin?

Arazi sınıfı tapuda yazmaz. Bunu öğrenmek için il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne ada-parsel bilgisiyle başvur. Tarlanın mutlak tarım arazisi çıkması halinde bağımsız GES yolu kapanır.

GES için izin süreci

Kuru marjinal bir tarlan varsa bile GES kurmak tek bir izinle olmuyor. Genel adımlar şöyle:

1. Arazi sınıfı tespiti: Tarım müdürlüğünden tarlanın kuru marjinal olduğunu belgele.

2. Tarım dışı kullanım izni: 5403 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre tarım müdürlüğü aracılığıyla valilikten izin alınır. Kuru marjinal arazide başvuru Toprak Koruma Kurulu'na gitmeden sonuçlanır.

3. Şebeke bağlantı görüşü: Üretilen elektriğin şebekeye verilebilmesi için bölgedeki elektrik dağıtım şirketinden bağlantı görüşü gerekir. Birçok bölgede trafo kapasitesi dolu olduğu için asıl darboğaz bu adımdır.

4. İmar ve çevre izinleri: Santral alanı için belediye ya da il özel idaresinden imar planı veya yapı izni, projenin büyüklüğüne göre de ÇED süreci gerekebilir.

5. Lisans ya da lisanssız üretim: Lisanssız GES'ler esas olarak bir tüketim tesisinin (ev, fabrika, çiftlik) kendi elektriğini karşılamak için kurulur. Sadece elektrik satmak için büyük santral kurulacaksa EPDK lisansı gerekir.

Bu süreç teknik ve masraflı olduğu için tarla sahiplerinin çoğu GES'i kendisi kurmak yerine tarlasını bir enerji şirketine kiralamayı tercih ediyor.

Tarlayı GES'e kiralamak

Enerji şirketleri, santral kurmak için uygun tarlaları genelde uzun süreli kiralar ya da üzerinde üst hakkı kurar.

Kira bedeli ne kadar? GES kiraları için herkese açık, güvenilir bir dönüm fiyatı yok. Bedel; arazinin sınıfına, trafoya ve enerji hattına uzaklığına, güneşlenme süresine ve bölgedeki bağlantı kapasitesine göre çok değişiyor. Teklif aldığında birden fazla şirketle görüş ve teklifleri karşılaştır.

Sözleşmede olması gerekenler

• Süre: GES sözleşmeleri genelde çok uzun sürelidir (çoğu zaman 20-30 yıl). Bu süre boyunca tarlayı tarımda kullanamazsın.

• Kira artışı: Uzun süre boyunca kiranın eriyip gitmemesi için yıllık artış oranı (örneğin TÜFE) sözleşmeye yazılmalı.

• İzin çıkmazsa ne olur? Şirketin izin alamaması halinde sözleşmenin nasıl sona ereceği ve o süre için sana ne ödeneceği yazılmalı. Aksi halde tarlan yıllarca "rezerve" kalıp kira alamayabilirsin.

• Söküm ve iade: Sözleşme bitince panellerin, beton ayakların ve kabloların kimin masrafıyla söküleceği ve araziyi hangi durumda geri alacağın yazılmalı.

• Tapuya şerh ya da üst hakkı: Şirket genelde kira şerhi ya da üst hakkı ister. Bu, tarlayı satsan bile sözleşmenin yeni sahibe geçmesi demektir.

• Vergi: Kira geliri gelir vergisine tabidir; beyan yükümlülüğünü bir mali müşavire sor.

Sözleşmeyi imzalamadan önce mutlaka bir avukata okut.

"GES'e yakın" tarla almadan önce

İlanda "GES'e 400 metre" yazması, o tarlaya da GES kurulabileceği anlamına gelmez. Komşu tarla 2026 öncesi eski kurallarla izin almış olabilir, ya da kuru marjinal sınıfında olabilir. Almadan önce şunları kontrol et:

• Tarım müdürlüğünden tarlanın arazi sınıfını yazılı olarak öğren.

• Dağıtım şirketinden bölgedeki bağlantı kapasitesini sor.

• "GES'e kiralanır" vaadiyle fiyatı şişirilmiş ilanlara dikkat et.

Tarla alımında genel kontroller için Arsa ve tarla alırken dikkat edilmesi gerekenler yazımıza bakabilirsin.

Sonuç

4 Nisan 2026'daki yeni yönetmelikle tarlaya bağımsız GES sadece kuru marjinal tarım arazisine kurulabiliyor. Mutlak, dikili ve özel ürün arazilerinde ancak çatı ya da sulama amaçlı GES mümkün. Tarlan uygunsa, kendin kurmak yerine bir enerji şirketine uzun süreli kiralamak da bir seçenek; ama sözleşmede süre, kira artışı, izin çıkmazsa ne olacağı ve söküm maddeleri mutlaka olmalı.

GES'e uygun ya da yatırımlık tarla ilanları için Alihanlaarsa'ya göz atabilirsin.