Denize yakın arsa alınır mı? Kıyı Kenar Çizgisi, Kıyı ve Sahil Şeridi

Kıyı Kenar Çizgisi, Kıyı ve Sahil Şeridi: Temel Bilgiler

Denizden karaya doğru üç çizgi ve iki alan bulunur:

Kavram

Ne demek?

Özel mülk olabilir mi?

Kıyı çizgisi

Suyun karaya değdiği çizgi.

—

Kıyı kenar çizgisi (KKÇ)

Dalgaların ulaştığı kum, çakıl ve kayalık alanın bittiği sınır. Bir komisyon belirler ve haritaya işler.

—

Kıyı

Kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasındaki alan.

Hayır, özel mülk olamaz.

Sahil şeridi

KKÇ'den karaya doğru yatay olarak en az 100 metre

Evet, ancak yapılaşma sınırlıdır.

Önemli nokta: Mesafeler deniz kenarından değil, kıyı kenar çizgisinden ölçülür. Kumsalı geniş yerlerde KKÇ, denizden oldukça içeride olabilir.

Sahil şeridindeki 50 + 50 metre

Kıyı Kanunu'nun 8. maddesine göre, uygulama imar planı olan yerlerde:

• İlk 50 metre: Sadece yaya yolu, gezinti, dinlenme ve seyir alanları için ayrılır; bina yapılamaz.
• İkinci 50 metre: İmar planına göre yol, günübirlik turizm tesisleri ve kamuya yararlı yapılar yapılabilir.

Uygulama imar planı yoksa, sahil şeridinde hiçbir yapı ve tesis inşa edilemez. Yani, imarsız "denize sıfır" bir tarla alırsan, kanun izin vermediği sürece üzerine ev yapamazsın.

Kıyıda kalan tapulu yer ne olur?

Kıyı kenar çizgisi bir parselin içinden geçebilir. Böyle bir durumda parselin kıyıda kalan kısmı:

• Tapu iptal edilebilir: Kıyı özel mülkiyete konu olamadığı için Hazine, kıyıda kalan kısmın tapusunun iptali için dava açabilir.

• Zamanaşımı işlemez: Yıllardır kullanıyor olman kıyıda mülkiyet kazandırmaz.

• Tazminat hakkın var: Tapusu iptal edilen malik, tapu sicilinin tutulmasından doğan zarar nedeniyle Devlete karşı tazminat davası açabilir (TMK 1007). Bu dava için 10 yıllık süre, tapu iptali kararının kesinleştiği tarihte başlar. Anayasa Mahkemesi, tapu henüz iptal edilmemiş olsa bile KKÇ içinde kalan yer için tazminat yolunun kapatılmaması gerektiğine hükmetti.

Alıcı olarak, tapuda yazan metrekarenin tamamına sahip olmayabilirsin. Parselin kıyı kenar çizgisinin nereden geçtiğini almadan önce mutlaka öğren.

Sahil şeridinde yapılaşma ve diğer kurallar

• Belirleyici olan imar planıdır: Sahil şeridinde ne yapılabileceğini uygulama imar planı ve plan notları belirler. İmar durumunu nasıl öğreneceğini Arsanın İmar Durumu Nasıl Öğrenilir? yazımızdan öğrenebilirsin.

• Kıyıda konut olmaz: Kıyıda sadece kamu yararına, herkese açık yapılar ve zorunlu alt yapı tesisleri yapılabilir. Konut bu kapsamda değil.

• Kıyıya erişim engellenemez: Tel örgü, kapı ya da ücretli geçişle halkın kıyıya ulaşımı engellenemez.

• Doldurma alanları: Denizin doldurulmasıyla kazanılan araziler devlete aittir ve satın alınamaz.

• 2026 değişikliği: 9 Ağustos 2026'da Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'te yapılan değişiklikle, kıyı ve sahil şeritlerindeki Hazine alanlarının belirli koşullarla protokolle kiraya verilmesinin yolu açıldı. Bu düzenleme özel kişilere mülkiyet vermez.

• Turizm ve askeri bölgeler: Turizm merkezlerinde ve askeri bölgelerde ayrı izin ve planlama kuralları uygulanır.

Denize yakın yer alırken kontrol listesi

• Tapu kaydının beyanlar hanesinde kıyı ya da sahil şeridiyle ilgili bir not var mı?

• Kıyı kenar çizgisinin parselin neresinden geçtiğini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nden, kadastro müdürlüğünden ya da belediyeden yazılı olarak sor.

• Parselin KKÇ'ye uzaklığı 100 metreden az mı? Azsa ilk 50 metre mi, ikinci 50 metre mi?

• Yerin uygulama imar planı var mı? Yoksa sahil şeridinde yapı yapılamaz.

• Yerin üzerindeki mevcut yapıların ruhsatı var mı, yıkım kararı olan yapı var mı?

• Yer askeri bölge ya da turizm merkezi içinde mi?

• Fiyatı, tapudaki alanın tamamı yerine KKÇ dışındaki kullanılabilir alana göre hesapla.

Sonuç

Denize yakın bir arsa almadan önce kıyı kenar çizgisinin parselin neresinden geçtiğini mutlaka öğren. Kıyı hiçbir şekilde özel mülk olamaz; sahil şeridinin ilk 50 metresine bina yapılamaz, imar planı yoksa 100 metrenin tamamı yapılaşmaya kapalıdır. "Denize sıfır" ifadesine değil, resmi belgelere güven.

Alihanlaarsa'da denize yakın ilanlara bakarken bu kontrolleri yap; ada-parsel bilgisini isteyip KKÇ durumunu sor.